Nieuws

Terugblik op 30-jarig jubileumevent

30 september 2019

Lees meer over: jubileum | slachtofferwijzer

Het geroezemoes in de zaal valt stil als presentator Beau van Erven Dorens het podium op stapt. “Welkom en gefeliciteerd met uw 30-jarig jubileum.” Het is de opening van de jubileumviering van 30 jaar Fonds Slachtofferhulp. Een moment om met elkaar terug én vooruit te blikken. En het moment dat de vernieuwde en uitgebreide website www.slachtofferwijzer.nl live gaat.

Op het podium blikt Beau van Erven Dorens terug op zijn eigen contact met slachtoffers als presentator en programmamaker. “Ik maakte de grootste fout die je kunt maken. Ik zei tegen deelnemers: ‘we gaan jou helpen. We zorgen dat je schulden worden opgelost, je krijgt weer een huis.’ Vervolgens gebeurt er dan niet zo veel. Het moment dat je de vraag verandert in : ‘ik ben hier, wat wil jij?’ komt er een heel andere energie. Dat is ook waar we het vandaag over gaan hebben. Hoe bied je de juiste steun? Hoe maak je verschil in het leven van een slachtoffer?”

"Met een schouderklopje kom je er niet"

Voorzitter raad van toezicht Ab van der Touw:

Verschil maken in het leven van een slachtoffer was een belangrijke drijfveer bij de oprichting van de organisatie. Met de inzichten van nu is dit nog even relevant. Voorzitter raad van toezicht Ab van der Touw: “Met een schouderklopje kom je er niet. Ook niet met de instelling ‘tijd heelt alle wonden’. Door onderzoek weten we steeds beter wat een slachtoffer nodig heeft om door te kunnen met leven. Als je terugkijkt naar 30 jaar geleden was de situatie voor veel slachtoffers en nabestaanden uitzichtloos. Er was gewoon niets voor ze. We hebben al veel kunnen veranderen. De positie in wet- en regelgeving is goed vastgelegd. Dankzij professionele hulpinstanties worden mensen beter gehoord en is er meer erkenning gekomen voor hun situatie.”

Wat maakt het verschil?

Wat maakte 30 jaar geleden en vandaag de dag nog het grote verschil voor slachtoffers? Van der Touw: de mens. De persoonlijke betrokkenheid. Eén bevlogen iemand kan een organisatie opzetten. Met elkaar, hulpverleners, sponsoren, onderzoekers, maken we het verschil.”

"Geborgenheid kun je niet met regels teruggeven"

Minister voor Rechtsbescherming Sander Dekker

Iemand die het verjaardagsfeestje niet wilde missen, is minister voor Rechtsbescherming Sander Dekker. “Eigenlijk is het gek om over een feest te spreken. Want het gaat over slachtoffers. De afgelopen twee jaar heb ik verschillende gesprekken gehad met slachtoffers en nabestaanden. Soms heel openhartig, soms ook juist niet. Er is namelijk ook veel schaamte. Het gevoel niet begrepen te worden. Het tekent de eenzaamheid die slachtoffers kunnen ervaren. Ook naasten worstelen met het feit dat iemand door een diep dal gaat. De afgelopen 30 jaar is er veel gebeurd voor slachtoffers. Ze kunnen naar de rechtbank, om hun verhaal te doen. Er zijn betere regels voor schadevergoeding. Maar er is meer nodig. Een gevoel van geborgenheid. Dat is niet met regels terug te geven. Daarom is de steun van naasten zo hard nodig.”

Victims-onderzoek

Ook dr. Peter van der Velden, voormalig hoogleraar victimologie, benadrukte in zijn verhaal het belang van de steun door naasten. In het meerjarig Victims-onderzoek blijkt ook hoe veel groter de kans is dat mensen op de lange termijn klachten ontwikkelen zoals PTSS, zonder steun door naasten.

"Je wordt onzeker en denkt: doe ik het wel goed, dat rouwen?"

Nabestaanden Mirjam en Sandra Ploeg

Dat mensen met de beste bedoelingen ook wel eens de plank misslaan, blijkt uit het verhaal van Mirjam en Sandra Ploeg. Zij verloren hun ouders, broer en pleegbroertje bij de MH17-ramp. “Veel mensen kwamen huilend naar ons toe. We waren zelf nog in shock en vooral in de regelmodus. We hadden nog niet eens gehuild. Daar werden we ook wel onzeker van. Dan denk je: ‘doe ik het wel goed, dat rouwen? Iedereen huilt en ik niet. Dat is toch gek?’”

Wat ook niet helpt, is als mensen zeggen: ‘Je zegt het maar hoor, als ik iets voor je kan doen.’ Dat doe je dus niet. Het helpt veel meer als iemand gewoon praktisch helpt. Onze buurvrouw bijvoorbeeld, die ongevraagd een schaal lasagne op de stoep zette met een briefje. ‘Opeten mag, weggooien ook, als je er geen behoefte aan hebt.’ Die schaal is opgegaan. En onze familie, onze ooms hebben ons echt enorm geholpen door er te zijn. Toen ze het nieuws hoorden, stonden ze meteen op de stoep en zijn eigenlijk niet meer weggegaan.”

“Je bent je er voortdurend bewust van dat mensen naar je kijken, zich afvragen hoe het met je gaat, maar het niet durven vragen. Ze vinden ons zielig. En dat is nou precies het laatste wat we willen. Bij het boodschappen doen durfden we geen kant-en-klaar maaltijden in mijn mandje te doen. Bang dat mensen in dat winkel denken dat we onszelf verwaarlozen. Onze tante heeft toen een hele stapel maaltijden voor ons ingekocht en in de vriezer gedaan. Dat helpt enorm.”

Praktische tips om te helpen

De steun van naasten is een belangrijke rode draad tijdens de viering. Minister Sander Dekker en prof.mr. Pieter van Vollenhoven drukken gezamenlijk op de rode knop om de vernieuwde en uitgebreide website www.slachtofferwijzer.nl te lanceren. Het online platform SlachtofferWijzer.nl is uitgebreid met een omgeving waar naasten informatie, tips en handvatten aangereikt krijgen over hoe zij een slachtoffer tot steun kunnen zijn. Steun van familie, vrienden, kennissen en collega’s is voor slachtoffers van essentieel belang om te kunnen herstellen.

Prof.mr. Pieter van Vollenhoven: “Iedereen wil wel helpen, maar je zegt toch gauw de verkeerde dingen. Het vernieuwde platform is zo belangrijk. Om ook naasten over die eerste schroom heen te helpen. En mensen dichter bij elkaar te brengen.”

"Mensen moesten vroeger maar naar de dokter of de dominee om te praten"

Terugblik erevoorzitter en oprichter Prof.mr. Pieter van Vollenhoven

De huidige positie van slachtoffers is niet te vergelijken met die van 30 jaar geleden. Dit is het resultaat van de bevlogenheid van de oprichter van het Fonds Slachtofferhulp, prof.mr. Pieter van Vollenhoven. “Dertig jaar geleden was er geen aandacht voor de positie van slachtoffers, het werd gezien als politieke gril. Er waren wel wat politieke initiatieven, maar dat was maar mondjesmaat. Slachtoffers moesten maar naar de dokter of de dominee om te praten. Ik kwam in contact met gehandicaptensporters. Een groot deel van hen was gehandicapt geraakt door een verkeersongeval. Er was werkelijk niets voor deze mensen geregeld. Zij vormden voor mij een belangrijke motivatie. Mijn motto is: samen uit, samen thuis. We zijn hier met elkaar op deze planeet. Laten we voor elkaar zorgen voordat we ervan vertrekken.”

Het initiatief werd in eerste instantie niet ondersteund door de overheid. Er kwam geen geld. Prof.mr. Pieter van Vollenhoven: “de Gevleugelde Vrienden bood uitkomst. Dit was de eerste tien jaar onze enige bron van inkomsten. Als ik terugkijk, ben ik dan ook zo trots dat het Fonds Slachtofferhulp er is gekomen en zo veel verschil heeft gemaakt in de levens van velen. En het blijft bijzonder om met slachtoffers te spreken. Soms kom ik jaren later weer in contact met iemand. Als we elkaar aankijken, is er die mutual understanding. En als die persoon zijn pad weer hervonden heeft, dat geeft mij grote vreugde.”

Niets is wat het lijkt

De dag werd afgesloten met de Human Library: een Deens concept dat mensen met elkaar in contact brengt om vooroordelen te onderzoeken en tegen te gaan. Net als boeken in de bibliotheek geven de Levende Boeken van de Human Library de ‘lezers’ (gasten), een inkijk in hun belevingswereld door onbevangen in gesprek te gaan. De genodigden konden in gesprek met onder andere een slachtoffer van seksueel misbruik, iemand met een strafblad, een tienermoeder, een transgender, een slachtoffer van huiselijke geweld, iemand die dakloos is geweest of een getuige van een liquidatie.

"Alles verandert als je met iemand in gesprek bent."

“Wat is dit goed”, reageert één van de genodigden. “Ik zat tegenover zo een gewone, gezellige dame. Als je haar zo ziet stralen, heb je echt geen idee hoe ontzettend beladen haar verleden is. Wat heeft zij zich op een positieve manier teruggevochten. Mooi mens.” Twee andere genodigden zijn ook diep onder de indruk van hun gesprek. “Heel eerlijk, als ik hem zo op straat zou tegenkomen, zou ik hem geen blik waardig gunnen. Misschien zelfs een rondje om lopen. Gek eigenlijk hè, dat alles verandert nadat je met iemand in gesprek bent gaat.”

Aan sommige tafeltjes raakten de boeken en lezers niet uitgesproken. “Het is ook nogal wat”, legt één van de boeken uit. “Je vertelt over iets heel persoonlijks, iets wat vaak ook nog in een taboesfeer zit. Dus je komt heel snel met elkaar in een diepgaand gesprek. Als de tijd om is, moet je dat echt even van je af schudden.”

Video met dank aan:

Geef een reactie