Veelplegers in het verkeer, hoe is het mogelijk!

En weer was het raak. In de bebouwde kom van Alblasserdam, werden eind mei twee jonge vrouwen met zeer hoge snelheid aangereden met de dood tot gevolg. Twintigers nog, deze meiden, in de bloei van hun leven. Van het leven beroofd door een bestuurder die in de drie jaren daarvoor meer dan 52(!!) zéér ernstige verkeersovertredingen maakte. Een veelpleger, een notoire roekeloze rijder.

Ineke Sybesma
Directeur Fonds Slachtofferhulp

Roekeloosheid
Deze zomer vond in deze zaak een pro forma zitting plaats over, die in oktober inhoudelijk wordt behandeld. De advocaat van de roekeloze veelpleger vroeg de rechter of haar cliënt zijn zaak in vrijheid mocht afwachten, hij had immers al een tijdje vastgezeten. Gelukkig besloot de rechter dat daarvan geen sprake kon zijn. Hij vond het gevaar voor recidive, voor herhaling dus, te groot. Bij alle verdriet en boosheid van de nabestaanden, is dat een goede wending; dat rechters inzien dat de samenleving beschermd moet worden tegen veelplegers in het verkeer.

Onderzoek
Het is alweer vijf jaar geleden dat Fonds Slachtofferhulp onderzoek deed naar de strafmaat bij roekeloos rijden. In bijna geen enkele rechtszaak die in beroep werd behandeld, bleef toen roekeloosheid als vonnis staan. Dat kwam doordat de wet niet goed in elkaar zat. Het fonds begeleidde de tocht door de wetgevende macht om ervoor te zorgen dat rechters in de toekomst wel voor roekeloosheid zouden oordelen. Zodat daarmee erkenning wordt gegeven aan het leed van de nabestaanden van verkeersmisdrijven en hun behoefte aan gerechtigheid. De wet is in 2020, in werking gegaan en lijkt te werken. De straf op roekeloos rijden lijkt langzaam omhoog te gaan. Bij ons onderzoek naar roekeloosheid viel op, dat er in ruim een derde van de onderzochte verkeersmisdrijven waarbij gewonden of doden vielen, een dader betrokken was die al veel op z’n kerfstok had. En soms het ongeval zelfs veroorzaakte zonder geldig rijbewijs vanwege een eerder veroordeling.

Gedragsmonitoring
In het strafrecht kennen wij TBS, terbeschikkingstelling van de regering betekent dat. Waarbij deskundigen bekijken of een dader behandeling nodig heeft, en hoelang de samenleving moet worden beschermd tegen daders met een drang tot herhaling. Dat fenomeen kent de wet nauwelijks voor verkeersmisdrijven. In de meeste gevallen krijg je een ontzegging van het rijbewijs voor een maximum van drie jaar, en moet je een verplichte cursus doen bij het CBR. Daarna mag je, zonder verdere poespas, gewoon je rijbewijs weer ophalen. Het rijbewijs lijkt een grondrecht, waaraan voor mensen die een spoor van vernieling trekken, veel te weinig beperkingen en toezicht geldt.

Er is dus een groot gevaar dat veelplegers in het verkeer weer in hun oude patroon vervallen. Kijk maar naar het dodelijke verkeersmisdrijf in Alblasserdam. Dat vinden we bij het fonds onaanvaardbaar. Veelplegers, zeker als zij slachtoffers hebben gemaakt, dienen pas weer een auto te mogen besturen als deskundigen hebben bepaald dat het besturen van een auto hen werkelijk kan worden toevertrouwd. Als ze inzien dat je in het verkeer verantwoordelijkheid voor anderen draagt. Fons Slachtofferhulp streeft naar verbetering in de komende tijd.

Hopelijk doet de rechter in de zaak in Alblasserdam, een uitspraak die recht doet aan het leed van de nabestaanden en die voorkomt dat er meer slachtoffers volgen.