Platform Het Ongeluk: waar is de mens in de berichtgeving over verkeersongevallen?

Busje ramt auto. File na ongeluk. Het zijn bekende krantenkoppen. Maar de vraag is: en de mensen dan? Waar zijn de mensen in de berichtgeving gebleven? Voor het platform Het Ongeluk doet Eva Kwakman, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, onderzoek naar de impact van nieuwsberichten over verkeersongevallen op verkeersslachtoffers en nabestaanden.


Esther Adam
Esther Adam
communicatieadviseur/redacteur bij Fonds Slachtofferhulp

Hoe gaan we in Nederland om met verkeersgeweld en de slachtoffers hiervan? Hoe praten we erover met elkaar als mensen, als journalisten, als politici en als maatschappij? Fonds Slachtofferhulp steunt Het Ongeluk van intiatiefnemers Thalia Verkade en Marco te Brömmelstroet. Het Ongeluk is een digitale omgeving waar burgers lokale berichtgeving rondom verkeersongevallen verzamelen. Doel van deze site is meer inzicht te krijgen in hoe Nederlandse media schrijven over verkeersongelukken. Hierbij gaat het niet alleen om de frequentie van de berichtgeving, maar ook om hoe ze over een verkeersongeval berichten.

De verdwenen mens

Eva Kwakman van de Universiteit van Amsterdam doet het onderzoek naar de impact van nieuwsberichten over verkeersongevallen op verkeersslachtoffers en nabestaanden. Eva: “In de berichtgeving is de mens vaak verdwenen. Busje slaat over de kop, auto botst tegen scooter. Alsof de voertuigen op zichzelf staande personen zijn. Het is geen aanklacht tegen de makers van ongevallenberichten, maar het afstandelijke woordgebruik zou wel degelijk impact kunnen hebben op de betrokkenen. Aan de hand van interviews willen we betrokkenen en nabestaanden vragen wat ze van de berichtgeving vinden en wat dit met ze doet.”

Verkeersongeluk als bron van oponthoud

Wereldwijd vallen elk jaar ruim 1,3 miljoen verkeersdoden. Hiermee vormt de auto de grootste bedreiging in de meeste westerse samenlevingen. Het lijkt er op dat we collectief hebben geaccepteerd dat deze dreiging nu eenmaal hoort bij de voordelen van een snel vervoersmiddel. Maar is dat ook zo? Of wordt onze opinie gevormd door de manier waarop media berichten over verkeersongelukken?

Zo liet een studie van Marco te Brömmelstroet zien dat journalistieke berichtgeving van een ongeval meestal wordt gedehumaniseerd. Oftewel geframed als een op zichzelf staande gebeurtenis, in plaats van als onderdeel van een systematisch probleem; als een samenloop van omstandigheden in plaats van als het gevolg van menselijk handelen; en als een bron van oponthoud eerder dan als een menselijk drama.

Eva: “Met het onderzoek hopen we het bewustzijn te vergroten over de gevolgen van ongevallenverslaggeving. En natuurlijk hopen we dat we hiermee een positieve invloed hebben op de manier van berichtgeven én op de maatschappelijke urgentie om verkeersongevallen serieuzer aan te pakken. Dat zal geleidelijk aan gaan, maar we zetten graag de eerste stap hiervoor.”

Help mee berichtgeving te verzamelen

Het Ongeluk is in eerste plaats een database. Doel van deze site is meer inzicht te krijgen in hoe Nederlandse media schrijven over verkeersongelukken. Het platform is begonnen als spin-off van het journalistieke project over verkeersongevallen van journalist Thalia Verkade en planoloog Marco te Brömmelstroet op De Correspondent. Iedereen kan helpen om ongevallenberichtgeving te verzamelen. Vrijwilligers kunnen zich aanmelden, een url van een krantenartikel indienen en deze classificeren langs een lijst met belangrijke kenmerken.

Help je mee om ongevallenberichtgeving te verzamelen? Meld je dan aan op de website.

Onderzoek

Heb je een ongeval meegemaakt dat in het nieuws is geweest? Of ben je iemand verloren aan zo een ongeval? Dan zouden we graag me je in gesprek gaan om te zien wat je van de berichtgeving vond en wat het met jou heeft gedaan.

Heb je interesse om mee te doen? Of wil je eerst wat meer informatie? Stuur dan een email naar Eva Kwakman, onderzoeker op het project: e.c.kwakman@uva.nl.