Online onthullen van seksueel geweld

Toen #MeToo in oktober 2017 losbarstte, heeft dit voor een aanhoudende golf aan onthullingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag en/of seksueel geweld gezorgd. Waarom onthullen slachtoffers online? Wat krijgen zij voor reacties? En welke impact heeft dit?


Waarom dit project?

De wereldwijde discussie over seksueel geweld heeft enerzijds veel positieve verandering op gang gebracht. Anderzijds kan het doen van een online onthulling ook een schaduwzijde hebben. Slachtoffers kunnen, naast steun en bijval, namelijk ook reacties van onbegrip of ongeloof krijgen. Reacties die misschien niet overeenkomen met wat een slachtoffer van te voren verwachtte. Deze reacties kunnen schadelijke gevolgen hebben. Om meer inzicht te krijgen in het aantal slachtoffers dat online onthult, de beweegredenen, de behoeften en de gevolgen hiervan, subsidieert Fonds Slachtofferhulp het project Viral Justice en E-shaming.

Waarom onthullen slachtoffers online?

Steeds vaker onthullen jonge slachtoffers een ervaring met seksueel grensoverschrijdend gedrag en/of seksueel geweld online. Hierbij wordt geen aangifte gedaan of professionele hulp gevonden, terwijl slachtoffers aangeven hier wel behoefte aan te hebben. Dit fenomeen, waarbij het online publiek om steun en gerechtigheid wordt gevraagd, wordt ook wel ‘Viral Justice’ genoemd. Wanneer hierbij ook de naam van de vermeende dader wordt genoemd, wordt gesproken van E-shaming: een dader wordt online te schande gemaakt. Met dit project achterhaalt Fonds Slachtofferhulp, samen met de universiteiten en onderzoekers, de hulpbehoefte van slachtoffers van seksueel geweld en waarom zij ervoor kiezen dit online te onthullen.

Welke reacties krijgen slachtoffers en welke impact heeft dit?

Naast het onderzoeken van de behoeften en beweegredenen van slachtoffers, wordt ook gekeken naar de gevolgen van het online onthullen van seksueel geweld. Wat zijn de reacties vanuit de online omgeving en welke gevolgen heeft dit voor slachtoffers wanneer deze niet voldoen aan de verwachtingen? Reacties vanuit de online omgeving kunnen slachtoffers een gevoel van empowerment geven, maar kunnen ook het gevoel geven schuldig te zijn aan wat er gebeurd is (victim blaming), waardoor een slachtoffer gevoelsmatig een tweede keer slachtoffer kan worden (secundaire victimisatie).

De hulpverlening aan slachtoffers verbeteren

Het project is 1 september 2018 gestart en wordt uitgevoerd door (onder andere) de Vrije Universiteit Amsterdam en het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR). De analyse van online informatie en interviews met hulpverleners en slachtoffers moet leiden tot meer inzicht in de behoefte, de beweegredenen en de gevolgen van het doen van een online onthulling. Slachtoffers met wie in gesprek wordt gegaan, krijgen direct hulpverlening aangeboden.

Met de uitkomsten van dit onderzoek hoopt Fonds Slachtofferhulp de hulpverlening aan een groep slachtoffers die tot nu toe grotendeels onder de radar bleef, te kunnen verbeteren en ervoor te zorgen dat toekomstige slachtoffers de hulp krijgen die ze nodig hebben.

Met belangrijke partners

Fonds Slachtofferhulp werkt in dit project samen met onderstaande partners.